– गोविन्द कुमार बजगाईं

मानिस जन्मँदै पूर्ण हुँदैन। ऊ गुण र दोष, सफलता र असफलता, बल र कमजोरीको संयोजन हो। यही अपूर्णताले उसलाई सिक्ने, सोच्ने, परिवर्तन हुने र निरन्तर अघि बढ्ने अवसर प्रदान गर्छ। संसारमा सर्वगुणसम्पन्न कोही छ भने त्यो ईश्वरको अवधारणा हुन सक्छ; तर मानिसको वास्तविक महानता भने आफ्ना कमजोरी स्वीकार गर्दै आफूलाई प्रत्येक दिन हिजोभन्दा राम्रो बनाउने प्रयत्नमा निहित छ।

आजको प्रतिस्पर्धात्मक युगमा ज्ञानको स्रोत विद्यालय वा विश्वविद्यालय मात्र होइन। जीवनका हरेक अनुभव, हरेक चुनौती, हरेक सम्बन्ध र हरेक असफलताले मानिसलाई नयाँ पाठ सिकाइरहेका हुन्छन्। जसले आफ्ना गल्तीबाट शिक्षा लिन जान्दछ, उसले समयलाई आफ्नो गुरु बनाउँछ। त्यस्तै, असल, ज्ञानी, अनुशासित र नैतिक व्यक्तिहरूको व्यवहारबाट प्रेरणा लिन सक्ने मानिसले आफ्नो व्यक्तित्वलाई अझ परिष्कृत बनाउन सक्छ।

दुर्भाग्यवश, आज समाजमा अरूको कमजोरी खोज्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ, तर आफ्ना कमजोरी सुधार्ने संस्कार भने कमजोर बन्दै गएको देखिन्छ। आलोचना गर्न सजिलो हुन्छ, आत्मसमीक्षा गर्न कठिन। तर परिवर्तनको सुरुआत अरूबाट होइन, आफैंबाट हुन्छ। आफ्नो क्रोधलाई संयममा, अहंकारलाई विनम्रतामा, आलस्यलाई परिश्रममा र नकारात्मक सोचलाई सकारात्मक दृष्टिकोणमा रूपान्तरण गर्न सक्नु नै सच्चा आत्मविजय हो।

असल बानी र अनुशासन कुनै संयोग होइनन्; ती दैनिक अभ्यासका परिणाम हुन्। त्यसैगरी, नराम्रा बानी पनि निरन्तर दोहोरिने व्यवहारबाट बनेका हुन्छन्। त्यसैले तिनलाई त्याग्न असम्भव छैन। दृढ इच्छाशक्ति, सकारात्मक सोच, राम्रो संगत र निरन्तर आत्ममूल्यांकनले व्यक्तिको चरित्रलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन सक्छ। परिवर्तन एकै रातमा हुँदैन, तर प्रत्येक दिनको सानो सुधारले भविष्यमा ठूलो उपलब्धिको आधार तयार गर्छ।

इतिहासले प्रमाणित गरेको छ—सफलता उनीहरूलाई प्राप्त भएको छ, जसले असफलतालाई अन्त्य होइन, नयाँ सुरुआत माने। उनीहरूले परिस्थितिलाई दोष दिएनन्; बरु आफूलाई सुधार्दै अघि बढे। यही कारणले उनीहरू समाजका लागि प्रेरणा बने।

आज समाजलाई निराशा फैलाउने होइन, आशा जगाउने मानिसहरू चाहिएका छन्। दोषारोपण गर्ने होइन, समाधान प्रस्तुत गर्ने नेतृत्व आवश्यक छ। सकारात्मक सोच, नैतिक आचरण, अनुशासन, इमानदारी र निरन्तर सिकाइको संस्कृतिलाई आत्मसात् गर्न सके मात्र स्वस्थ, सभ्य र समृद्ध समाजको निर्माण सम्भव हुन्छ।

त्यसैले, प्रत्येक दिन आफैंलाई एउटा प्रश्न गरौँ—आज मैले हिजोभन्दा के सिकेँ? कुन कमजोरी सुधारें? कुन राम्रो बानी अपनाएँ? यही प्रश्नको इमानदार उत्तर नै आत्मविकासको पहिलो खुड्किलो हो।

जीवनको वास्तविक सफलता पद, प्रतिष्ठा वा सम्पत्तिमा मात्र सीमित हुँदैन। वास्तविक सफलता भनेको आफ्ना कमजोरीमाथि विजय प्राप्त गर्दै असल चरित्र, सकारात्मक सोच र सेवाभावका साथ समाजका लागि प्रेरणाको स्रोत बन्नु हो। निरन्तर सिक्ने, निरन्तर सुधारिने र निरन्तर अघि बढ्ने यही संस्कारले अन्ततः मानिसलाई सफलताको शिखरसम्म पुर्‍याउँछ।